Viêm Da Tiết Bã Và Vảy Nến Khác Nhau Thế Nào

Viêm Da Tiết Bã Và Vảy Nến Khác Nhau Thế Nào?

Viêm da tiết bã và vảy nến đều có thể gây ngứa, đỏ da và bong vảy trên da đầu nên rất dễ nhầm lẫn. Tuy nhiên, viêm da tiết bã thường xuất hiện ở vùng da nhiều dầu, vảy có thể trắng hoặc vàng và hơi nhờn. Vảy nến thường tạo những mảng đỏ rõ ranh giới, phủ vảy trắng bạc, dày và khô hơn, có thể lan ra ngoài đường chân tóc. Hai bệnh cũng có thể xuất hiện đồng thời nên cần quan sát kỹ hoặc khám da liễu khi khó phân biệt.

1. Viêm da tiết bã và vảy nến khác nhau thế nào?

Nếu da đầu thường xuyên ngứa, bong vảy hoặc xuất hiện những mảng đỏ, bạn có thể nghĩ ngay đến gàu. Tuy nhiên, phía sau những biểu hiện tưởng như đơn giản này có thể là viêm da tiết bã hoặc vảy nến da đầu. Hai tình trạng này có một số biểu hiện khá giống nhau nhưng bản chất không hoàn toàn giống.

Viêm da tiết bã thường ảnh hưởng đến những vùng nhiều tuyến bã nhờn như da đầu, mặt, tai và có thể gây vảy khô hoặc nhờn, kèm viêm da. Theo American Academy of Dermatology (AAD), gàu có thể được xem là dạng nhẹ nhất của viêm da tiết bã, trong khi viêm da tiết bã thường có dấu hiệu viêm rõ hơn.

Trong khi đó, vảy nến là một bệnh viêm da liên quan đến hệ miễn dịch. Khi xuất hiện trên da đầu, bệnh thường tạo các mảng đỏ hoặc hồng với lớp vảy trắng bạc, khô và có thể rất ngứa. Tổn thương cũng có khả năng lan ra ngoài vùng da đầu, chẳng hạn xuống trán, sau tai hoặc gáy.

Điều đáng chú ý là một người có thể đồng thời mắc cả viêm da tiết bã và vảy nến. Tình trạng này đôi khi được gọi là sebopsoriasis, khiến việc tự phân biệt tại nhà càng khó hơn.

2. Viêm da tiết bã là gì?

Viêm da tiết bã là một bệnh da phổ biến gây phát ban có vảy, thường xuất hiện ở những vùng có nhiều dầu như da đầu, trán, lông mày, tai và vùng quanh mũi.

Trên da đầu, bệnh có thể khiến da:

• Bong vảy trắng hoặc vàng.

• Có cảm giác nhờn.

• Ngứa.

• Đỏ hoặc đổi màu.

• Xuất hiện các vùng da kích ứng.

AAD cho biết viêm da tiết bã thường xuất hiện ở những vùng da nhiều dầu và có thể biểu hiện dưới dạng vảy khô, vảy nhờn hoặc cả hai.

Một yếu tố thường được nhắc đến trong viêm da tiết bã là nấm men Malassezia, cùng với phản ứng của cơ thể và nhiều yếu tố khác. Tuy nhiên, không nên hiểu đơn giản rằng viêm da tiết bã chỉ là “bệnh do nấm”.

Viêm da tiết bã có giống gàu không?

Hai tình trạng này có mối liên hệ khá gần.

Theo AAD, gàu có thể được xem là dạng nhẹ nhất của viêm da tiết bã. Cả hai đều có thể gây vảy trắng đến vàng, khô hoặc nhờn và ngứa. Điểm khác biệt là viêm da tiết bã thường có tình trạng viêm, đổi màu da rõ hơn và có thể xuất hiện ở nhiều vùng khác ngoài da đầu.

Vì vậy, một người bị gàu dai dẳng kèm da đầu đỏ, ngứa nhiều có thể đang gặp viêm da tiết bã chứ không chỉ đơn thuần là gàu thông thường.

3. Vảy nến da đầu là gì?

Vảy nến da đầu là một dạng vảy nến xuất hiện tại da đầu.

Khác với viêm da tiết bã, vảy nến là bệnh viêm mạn tính có liên quan đến hoạt động của hệ miễn dịch. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể và diễn biến theo từng đợt.

Trên da đầu, AAD mô tả vảy nến có thể gây:

• Mảng da đỏ hoặc hồng.

• Vảy trắng bạc.

• Vảy khô và dày.

• Ngứa.

• Khô da.

• Nứt và chảy máu.

• Cảm giác nóng rát hoặc đau.

• Rụng tóc tạm thời do gãi hoặc cố loại bỏ vảy.

Một đặc điểm khá đáng chú ý là vảy nến da đầu có thể vượt ra ngoài đường chân tóc, lan xuống trán, sau tai hoặc vùng gáy.

4. Bảng so sánh viêm da tiết bã và vảy nến

Viêm da tiết bã và vảy nến có thể cùng gây ngứa, đỏ da và bong vảy nhưng có một số đặc điểm khác nhau. Viêm da tiết bã thường xuất hiện ở da đầu, mặt, tai và những vùng có nhiều dầu. Vảy thường có màu trắng hoặc vàng, đôi khi hơi nhờn, nền da có thể đỏ hoặc đổi màu và ranh giới tổn thương thường không quá rõ. Da đầu dầu là biểu hiện khá thường gặp và tình trạng có thể tái phát theo từng đợt.

Trong khi đó, vảy nến da đầu thường tạo những mảng tổn thương rõ ranh giới, nền da đỏ hoặc hồng, phủ lớp vảy trắng bạc, khô và dày. Tình trạng này có thể gây ngứa nhiều, đôi khi kèm nóng rát hoặc đau. Các mảng vảy nến cũng có thể lan vượt ra ngoài đường chân tóc và xuất hiện ở những vùng khác trên cơ thể, trong khi da dầu không phải đặc điểm bắt buộc.

Tuy nhiên, hai tình trạng này có thể biểu hiện chồng lấp hoặc xuất hiện đồng thời, khiến việc phân biệt chỉ dựa vào quan sát đôi khi không dễ. Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc tổn thương bất thường, bạn nên thăm khám da liễu để được đánh giá chính xác.

5. Dấu hiệu giúp phân biệt hai tình trạng

5.1. Nhìn vào màu và độ dày của vảy

Đây là một trong những điểm dễ quan sát nhất.

Ở viêm da tiết bã, vảy có thể có màu trắng hoặc vàng, đôi khi hơi nhờn và bám trên vùng da đầu.

Ở vảy nến, vảy thường khô, dày và có màu trắng bạc. AAD mô tả vảy nến da đầu có thể tạo lớp vảy màu trắng bạc khá đặc trưng.

Tuy nhiên, màu sắc vảy không đủ để tự chẩn đoán vì biểu hiện có thể thay đổi theo màu da và mức độ bệnh.

5.2. Quan sát vùng da bên dưới lớp vảy

Viêm da tiết bã có thể gây vùng da đỏ hoặc đổi màu, đặc biệt ở những người có làn da sáng.

Vảy nến thường tạo những mảng viêm rõ hơn, có ranh giới tương đối rõ và phủ vảy dày.

Nếu bạn thấy một mảng da đỏ rõ ràng với vảy trắng bạc bám dày, nên nghĩ đến khả năng vảy nến và cân nhắc khám da liễu.

5.3. Xem tổn thương có lan ra ngoài đường chân tóc không

Đây là một dấu hiệu khá hữu ích.

Vảy nến da đầu có thể lan xuống vùng trán, sau tai hoặc gáy.

Trong khi đó, viêm da tiết bã cũng có thể xuất hiện ở tai, lông mày, vùng quanh mũi hoặc các khu vực nhiều dầu, nhưng kiểu tổn thương và ranh giới thường khác.

5.4. Da đầu có nhiều dầu không?

Viêm da tiết bã thường xuất hiện ở vùng da nhiều tuyến bã nhờn. Vì vậy, da đầu dầu, nhanh bết và có vảy nhờn là biểu hiện có thể gặp.

Ngược lại, da đầu bị vảy nến có thể rất khô, bong vảy dày và nứt. Tuy nhiên, không nên dùng riêng yếu tố “da dầu” để loại trừ vảy nến.

5.5. Mức độ ngứa và đau rát

Cả hai tình trạng đều có thể gây ngứa.

Với vảy nến da đầu, mức độ ngứa có thể từ nhẹ đến rất mạnh, thậm chí ảnh hưởng đến giấc ngủ. Một số người còn có cảm giác nóng rát hoặc đau da đầu.

Viêm da tiết bã cũng có thể gây ngứa nhưng biểu hiện thường tập trung nhiều hơn vào bong vảy, kích ứng và tình trạng viêm ở vùng da dầu.

5.6. Có tổn thương tương tự ở những nơi khác không?

Nếu ngoài da đầu bạn còn có các mảng tổn thương tương tự ở khuỷu tay, đầu gối hoặc những vùng khác, hãy thông báo cho bác sĩ.

Thông tin này có thể giúp bác sĩ đánh giá khả năng vảy nến và phân biệt với các tình trạng da khác.

6. Vì sao viêm da tiết bã và vảy nến dễ bị nhầm lẫn?

Câu trả lời nằm ở việc hai bệnh có thể cùng xuất hiện trên da đầu và cùng gây bong vảy.

Một người có thể nhìn thấy: “Da đầu đỏ, ngứa, có nhiều vảy trắng.” và nghĩ rằng đó chắc chắn là gàu.

Nhưng thực tế, biểu hiện này có thể liên quan đến:

• Gàu.

• Viêm da tiết bã.

• Vảy nến da đầu.

• Nấm da đầu.

• Viêm da tiếp xúc.

• Một số bệnh lý da khác.

Thậm chí, AAD ghi nhận một người có thể đồng thời mắc viêm da tiết bã và vảy nến, được gọi là sebopsoriasis. Trong trường hợp này, các đặc điểm của hai bệnh có thể chồng lấp và khó phân biệt.

Đó là lý do không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu như “có gàu” để tự chẩn đoán.

7. Viêm da tiết bã có phải do nấm không?

Đây là một câu hỏi rất thường gặp.

Nấm men Malassezia có liên quan đến viêm da tiết bã, nhưng bệnh không nên được hiểu đơn giản là một dạng nhiễm nấm thông thường.

AAD cho biết điều trị viêm da tiết bã có thể bao gồm dầu gội trị gàu và các thuốc kháng nấm như ketoconazole trong những trường hợp phù hợp.

Vì vậy, nếu bạn có biểu hiện phù hợp với viêm da tiết bã, việc sử dụng dầu gội chứa hoạt chất kháng nấm có thể là một phần trong kế hoạch kiểm soát bệnh.

8. Vảy nến da đầu có phải là bệnh nấm không?

Không.

Đây là điểm rất quan trọng khi phân biệt hai bệnh.

Vảy nến không phải là bệnh nhiễm nấm và không thể được xử lý đơn giản bằng dầu gội kháng nấm.

Điều trị vảy nến da đầu có thể bao gồm thuốc bôi, dầu gội có thuốc, chất làm mềm vảy, liệu pháp ánh sáng hoặc thuốc tác động toàn thân tùy mức độ và tình trạng của từng người.

Nếu nghi ngờ vảy nến, bạn không nên chỉ đổi dầu gội trị gàu nhiều lần mà không đánh giá lại nguyên nhân.

9. Nếu là viêm da tiết bã thì nên chăm sóc thế nào?

Nếu biểu hiện chủ yếu là da đầu dầu, bong vảy, ngứa và đỏ, việc chăm sóc da đầu phù hợp có thể giúp kiểm soát triệu chứng.

Gội đầu theo hướng dẫn phù hợp

AAD cho biết dầu gội trị gàu có thể được sử dụng để kiểm soát viêm da tiết bã nhẹ đến vừa ở da đầu. Tần suất sử dụng phụ thuộc loại tóc, sản phẩm và hướng dẫn của bác sĩ.

Không cần cố gắng gội thật mạnh để “lột sạch” vảy.

Massage nhẹ bằng đầu ngón tay

Không dùng móng tay cào da đầu vì có thể tạo vết xước và làm tình trạng kích ứng nặng hơn.

Xả sạch dầu gội

Cặn sản phẩm còn lại trên da có thể gây kích ứng. AAD cũng khuyến nghị xả kỹ sản phẩm chăm sóc da đầu.

Hạn chế sản phẩm gây kích ứng

Nếu da đầu đang đỏ hoặc ngứa, nên thận trọng với sản phẩm chứa hương liệu hoặc những sản phẩm khiến bạn cảm thấy châm chích, rát sau khi sử dụng.

10. SnowClear One có phù hợp với viêm da tiết bã không?

Nếu tình trạng da đầu chủ yếu là gàu hoặc viêm da tiết bã liên quan đến nấm men Malassezia, có thể tìm hiểu dầu gội Sạch gàu SnowClear One chứa Ketoconazole 2%. Theo thông tin sản phẩm, Ketoconazole có tác dụng kháng nấm, hỗ trợ kiểm soát các vấn đề như gàu và viêm da dầu. Khi sử dụng, làm ướt da đầu, thoa dầu gội, massage nhẹ bằng đầu ngón tay và để sản phẩm tiếp xúc khoảng 3–5 phút trước khi xả sạch. Với gàu và viêm da tiết bã, sản phẩm được hướng dẫn sử dụng 2 lần/tuần trong 2–4 tuần, sau đó có thể dùng dự phòng